Visies op leven en dood. In de zorg hebben we het er eigenlijk niet veel over en ik vraag me ook af, of er in de zorg überhaupt aandacht voor is. Gisteren met een collega hier uitgebreid over gesproken in het kader van een niet reanimeren beleid bij een islamitische patiënt. Dat ligt bij alle partijen gevoelig en daar dient secuur mee omgegaan te worden.
Ook als rouw en stervensbegeleider met een sjamanistische of andere spirituele achtergrond is het een uitdaging om rekening te houden met de levensovertuiging van de cliënt. Visies op de reis van de ziel of een visie wat nu precies leven en dood inhoudt, zijn zaken die op het moment van realisatie ineens een totaal andere vorm of betekenis kunnen krijgen.
Niet alleen bij mensen met een islamitische achtergrond, maar ook bij veel mensen van een christelijke achtergrond en soms ook mensen met een diep spirituele overtuiging, ligt een niet reanimeren gevoelig. Het is in de ogen van deze mensen niet aan de mens maar aan god of het universum, die beslist of een leven eindigt.
De discussie die ontstond met deze collega, was of het reanimeren niet tegen gods wil ingaat, daar de mens in kwestie overleden is en door het reanimatie team wordt teruggehaald. Boeiende ethische discussie. Wie dirigeert het concert des levens?
Ik grap wel eens dat als ik dood ga en mijn ziel toch inene voor de heilige petrus staat, hij mij wel even duidelijk maakt dat ik jarenlang het grote plan gods door de war heb gemaakt, door vele mensen van de doodslijst van de heer af te halen. (ik heb in de jaren dat ik op de CCU in Breda werkte de nodige reanimaties mogen beleven, soms twee achter elkaar)
Want dat blijft reanimeren. Je haalt dode mensen terug. Toen ik dit ooit met mijn eigen vader besprak (die had terminaal longkanker), zei ik hem: “soms opent de natuur een deur naar de dood en dan moet je daar gewoon doorgaan” Mensen die in een reanimatie setting terechtkomen, komen daarin terecht door een reden. Soms is dat makkelijk te verhelpen, vaak ook niet. En een niet reanimeren verklaring wordt vaak afgesproken als het lichaam zoveel onderliggend lijden heeft, dat reanimeren vaak alleen maar leidt tot meer lijden of dat het geen zin heeft.
Maar het is een ieders keuze. Zo zijn er lichamelijk en geestelijk gezonde mensen die gewoon sowieso niet gereanimeerd willen worden (daar neig ik steeds meer toe) en mensen die absoluut altijd gereanimeerd willen worden, ongeacht hun geestelijke en lichamelijke staat. Het gesprek hierover dient altijd secuur, open, duidelijk en met respect gevoerd te worden.
Gesprekken over de dood (wel of niet reanimeren) zijn gesprekken die regelmatig de grenzen van onze ethiek bereiken. Het is een uitdaging om daar secuur mee om te gaan…
(lees mijn boek ALS HET LICHT UITGAAT, voor verhalen over mijn ervaringen met patiënten en dood)







