Er is stilte. Stilte is nodig. Stilte is nodig om jezelf te herstellen, te verbinden met het hogere in de natuur en in jezelf. Zoals ik schreef in mijn vorige blog. Maar in dit blog is het tijd voor het geluid voor die stilte. Ik was gisteren bij één van mijn patienten, hij lag er slecht bij, volledig hulpbehoevend en hij lag in de stilte.

Het drong op dat moment tot mij door dat als je zo hulpbehoevend bent, niets zelf kunt en je in eenzame stilte op een kamer ligt, dat die stilte juist niet helend is. Die stilte biedt dan een soort vacuum, of erger nog, een ruimte zonder grenzen, een ruimte waarin je kan verdwalen en waarin je jezelf kwijt raakt. Het is een ruimte zonder tijd en zonder plaats. Er is niets wat je aan een tijd kan herinneren, of aan een plaats. Zou het daarom zijn dat veel patienten die er slecht bij liggen en volledig hulpbehoevend zijn, delirant raken tijdens een opname. Er is vooral in de nacht, die ellendige stilte, die tijd en plaats verdrijft. Een vacuum biedt ruimte voor alles. Een vacuum zuigt alles op. En dan kan het gemakkelijk dat beelden, herinneringen en geluiden een eigen leven gaan leiden.

Als kind had ik last van slapeloze nachten. Ik lag ook in stilte. En in die stilte kwamen er allerlei gedachten in mij op. Het kwam regelmatig voor dat mijn hersenen overuren maakten, ik beleefde allerlei avonturen in wakkere dromen en daarnaast was er in dat vacuum van de stilte en donker ook genoeg ruimte om allerlei angsten te laten groeien. Ik werd steeds banger in het donker, totdat ik als tiener de radio gewoon aanhield als ik ging slapen en ging luisteren naar de gesprekken op Hilversum 1 (later Radio 1).

Bij die patient realiseerde ik me dat geluid een houvast biedt. Waar stilte je in contact brengt met het eeuwige en het oneindige, brengt geluid je in het hier en nu. En soms is dat gewoon nodig. Ik open mijn meditaties graag met een klank van een klankschaal of een tingsha, het brengt de deelnemers meteen in het hier en nu. Het is dan een soort herinnering, alsof de klank zegt: “je bent hier en nu”.

Een klank is tijdelijk. Een klank sterft uit. Een woord verdwijnt als het gesproken is, een zin lost op als hij gezegd is. De energie echter blijft. De herinnering. Die sterft pas uit als de herinnering vergeten wordt. Dat kan snel zijn, hij kan echter ook doorgegeven worden van generatie op generatie. Klank is een energie. Een sterke energie. Vele vijftigers en zestigers en ook de nog ouderen, kunnen zich vast nog wel muziekstukken herinneren vanuit hun prille jeugd. En sommigen, misschien zelfs wel velen, geven die herinneringen aan die muziek door aan hun kinderen en die kinderen vertellen hun kinderen weer, dat opa en oma zo genoten van die en die muziek. Maar eens houdt dat op. Dat maakt muziek sterfelijk. Maar deze muziek, deze klanken, kunnen alleen bestaan als er een stilte is waarin ze zich kunnen vormen en zich kunnen laten klinken.

We dwalen af. Terug naar de energie en dat klank je in het hier en nu zet. Als klank je in het hier en nu zet, gewoon doordat de klank er is, zal het mensen eraan herinneren waar ze zijn. Waarom zetten verpleegkundigen de radio uit bij patienten als ze alleen in een donkere kamer liggen? Zijn ze zich bewust van het vacuum van de stilte wat allerlei gedachten en spoken kan aantrekken (met spoken bedoel ik hier negatieve, enge en beladen herinneringen) en die zich enorm kunnen ontplooien in dit vacuum. In een vacuum wordt immers alles groot. Stilte in de nacht is een groot goed. Echter niet altijd. Soms is er klank nodig. Soms moet er iets zijn wat je weer neerzet in het hier en nu. De radio. Een muziekje. De klank van een klankschaal of gong. Het hoeft niet overheersend te zijn, maar wel aanwezig.

Als de stilte het goddelijke is, dan is klank de verbinding. Klank dat ontstaat in die absolute stilte en ons verbindt met de stilte waaruit het voortkomt met de aarde waar we op staan en leven. Als stilte bestaat achter het geluid, dan bestaat geluid voor de stilte. Geluid als brug tussen ons en het goddelijke. Geluid als tijd en plaats in een groot onmetelijk tijdloos iets. Geluid als houvast.

Ik heb bij deze patient meditatieve muziek afgespeeld en je voelde dat de energie in de kamer veranderde. Er gebeurde iets wat een herinnering maakte. In ieder geval voor mij en ik hoop ook voor de patient. Stilte is mooi. Maar je kan er pas echt van genieten als je het geluid ervoor gehoord hebt.